Buurtgezinnen helpen gezinnen in de knel

“Ik krijg elke dag betaald in liefde en waardering,” zegt Ton Appelman, vrijwillig chauffeur bij de Baanbreker. “Daar kan geen salaris tegenop.” Al meer dan tien jaar zet hij zich in voor anderen, en dat doet hij met zichtbaar plezier. Al meer dan tien jaar doet Ton Appelman vrijwilligerswerk. Eerst bij de Bosman, het verzorgingshuis in Venhuizen, want dat is bij hem op de hoek van de straat. “Ik begon er als manusje van alles, schilderijtjes ophangen en lampje aansluiten. Maar al snel kwam de organisatie erachter dat ik nogal een sociaal dier ben. Ik kan met alle bewoners gezellig kletsen. Toen werden mijn activiteiten ook wat anders, ik hielp bij activiteiten voor de bewoners, drie dagdelen in de week.” Maar tijdens corona kwam dat werk tot stilstand. Stilzitten? Niks voor Ton. Hij meldde zich bij de Baanbreker in Enkhuizen, een dagbesteding voor mensen met een beperking of psychische klachten. “Daar kon ik chauffeurswerk gaan doen. Ik haal de deelnemers ’s ochtends vroeg op, zodat ze op tijd bij de dagbesteding zijn. Voor sommige mensen is ander transport geen optie, dan komen ze te laat of ze zijn te lang onderweg.” Creativiteit en plezier Baanbreker heeft de deelnemers heel wat te bieden: een retro-winkel, een giftshop vol creatieve, zelfgemaakte cadeautjes, een kringloopwinkel en veel werkruimtes, onder andere een ruimte voor keramiek, een houtwerkplaats en een atelier. “Een plek vol creativiteit en energie”, zegt Ton. “Het is leuk om hier te werken. Een tijd geleden kreeg een schoolklas een rondleiding. Juf vroeg aan de kinderen: wat zijn vrijwilligers? De kinderen dachten dat het mensen zijn die werken, maar niet betaald krijgen. Ik zei meteen: niet betaald? Ik krijg hartstikke goed betaald. Niet met geld, maar met liefde en waardering. Dat is voor mij meer dan voldoende om dit werk te doen.” Bijzondere eigenschappen De verschillen tussen de deelnemers, de vrijwilligers en de begeleiding is niet groot, legt hij uit. “We zeggen hier: we werken met mensen met bijzondere eigenschappen. Eigenlijk heeft iedereen toch een bijzondere eigenschap? Ik ook, de begeleiding ook. Ik raakte werkloos na 25 jaar bikkelen. Dat was een klap, ik had het niet aan zien komen. Ik had tijd nodig om aan mijn problemen te werken en te herstellen van mijn burn-out. Maar na een tijdje wilde ik weer wat bijdragen aan de samenleving. Door mijn vrijwilligerswerk sta ik er niet naast, maar ik doe mee.” Kat uit de boom kijken Ton kan nog wat collega’s gebruiken, De Baanbreker is op zoek naar nieuwe chauffeurs. Volgens Ton een mooie vrijwilligersklus voor iemand die sociaal, geduldig en zorgzaam is. “Soms moet je een beetje de kat uit de boom kijken met de deelnemers”, zegt hij. “Iemand kan de ene dag vrolijk zijn en de volgende dag in de put zitten. Daar moet je mee om kunnen gaan. Soms is het zo gezellig en druk in de bus, dat ik tegen de passagiers moet zeggen: nu even rustig, want ik kan door de herrie de verkeerslichten niet horen. Dus humor, ja, dat is ook belangrijk.”

"Vrijwilligerswerk geeft zin aan je eigen leven, aan dat van een ander en aan de samenleving", zegt Michiel Pijl, burgemeester van de gemeente Medemblik. Volgens hem is zingeving de kern van vrijwilligerswerk: iets doen dat ertoe doet, niet uit commercieel belang, maar omdat je samen iets in stand wilt houden. Of het nu het zwembad, het museum of de sportclub is. "Zonder vrijwilligers geen samenleving", vervolgt hij. “Vrijwilligerswerk doe je vrijwillig, vanuit een eigen motivatie, betrokkenheid en het verlangen iets bij te dragen aan je omgeving, hoe klein dat ook is. Ik hoor ook vaak terug van vrijwilligers dat ze niet altijd bezig willen zijn met geld verdienen, maar ook iets willen doen dat ze zelf echt zinvol vinden, waar ze iets van leren en dat iets toevoegt aan hun eigen leven.” Volgens de burgemeester is dat precies waar zingeving over gaat: je voegt iets toe aan het leven van een ander én aan jezelf. "Dat geeft het leven kleur en waarde. Iets doen voor een ander, al is het maar een schoonmaakklusje voor de sportclub. Het bepaalt ons menszijn." Werkbezoek en vrijwilligerswerk Voor zijn werk, bezoekt de burgemeester geregeld maatschappelijke organisaties, waardoor hij heel goed zelf ziet hoe waardevol vrijwilligerswerk is. Zo was hij aanwezig bij het Stoommachinemuseum, waar vrijwilligers een kerstdiner hadden georganiseerd voor mensen die tijdens de feestdagen behoefte hebben aan gezelschap. “Ik sprak een aanwezige mantelzorger die het zo fijn vond hier te zijn; ze was even een avondje uit ‘het zorgen’. Zonder de inzet van een groepje vrijwilligers, had zij simpelweg niet die fijne avond gehad! " Ook noemt hij een schoonmaakactie van het zwembad in Midwoud. "Een groep mensen uit het dorp maakt het zwembad klaar voor het seizoen. Dat is vrijwilligerswerk in zijn puurste vorm: mensen offeren hun tijd op, zodat de hele gemeenschap ervan kan genieten." NLdoet Hoewel zijn agenda weinig ruimte laat voor structureel vrijwilligerswerk, deed de burgemeester dit jaar mee met NLdoet. "Vrijwilligerspunt zoekt voor ons de klussen. We hebben dit jaar koper gepoetst in het Witte Kerkje. Het college doet ieder jaar mee. Zo werd er vorig jaar geholpen met de lunch voor bewoners in een woonzorgcentrum. Zo ervaar je ook hoe divers vrijwilligerswerk is." Hij ziet deelname aan zulke activiteiten ook als een soort werkbezoek: “Het is een mooie manier om te ervaren wat er speelt in de samenleving en om mensen écht te ontmoeten.” Daarnaast is hij lid van de Raad van Toezicht van Vrijwilligerspunt. "Dat is ook vrijwilligerswerk. Hierdoor leer ik de organisatie beter kennen, maar ook de samenleving. En ik zie nog scherper hoe belangrijk vrijwilligerswerk is." De kracht van kleine daden Vrijwilligerswerk zit vaak in kleine dingen: een vuilnisbak buitenzetten voor de buurvrouw, boodschappen doen, een praatje maken. "Zeker in dorpen zie je dat gemeenschapsgevoel nog sterk terug", zegt de burgemeester. "Maar ook in een kleine stad als Medemblik is dat aanwezig. Het zijn die kleine dingen die een groot verschil maken en ervoor zorgen dat we als gemeenschap zelfvoorzienend blijven.” Volgens de burgemeester hoeven vrijwilligers geen bloemen of applaus. "Ze doen het omdat ze zich verantwoordelijk voelen voor hun omgeving. Niet vanuit hoogdravende ideeën, maar omdat ze vinden dat we het samen moeten doen. Dat vind ik zo mooi." Vrijwilligerspunt 40 jaar Dit jaar viert Vrijwilligerspunt Westfriesland haar 40ste verjaardag. Daarom hebben we speciaal voor dit jubileum interviews afgenomen met de burgemeesters van West-Friesland en organisaties en vrijwilligers die een bijzondere bijdrage leveren aan vrijwilligerswerk in de regio. Iedere maand zullen we een verhaal delen.

Locatie: de kookstudio van kookvereniging De Eenhoorn in Hoorn. Op het menu: pastinaaksoep, een stamppotje, ijs met kersen als nagerecht. In de keuken: de onvergetelijke kookclub van Alzheimer Nederland. Michel Rosier is de chef-kok bij de kookgroepen in West-Friesland. “Het is altijd gezellig en iedereen vindt hier z’n plek.” De geur van bouillon en knoflook komt je al tegemoet als je de kookstudio van De Eenhoorn in de Huesmolen binnenstapt. De pannen sissen, de messen kletteren en alle koks in de keuken zijn geconcentreerd aan het werk. Het is een bijzondere groep amateurchefs die zich hier uitslooft op het driegangenmenu, want we kijken even om de hoek bij De Onvergetelijke Kookclub, een initiatief van Alzheimer Nederland. Eens in de maand komen mensen met dementie en hun naasten bij elkaar om samen een fantastisch menu in elkaar te draaien. Met partner (of iemand anders) Het menu verzinnen, de recepten uitwerken en de boodschappen halen, dat regelt Michel Rosier allemaal. “In Hoorn staan we met acht koppels in de keuken. Het is een vaste groep, de meeste mensen komen elke maand. Sommige mensen nemen hun partner mee, of hun zoon of dochter. Samen werken we aan een driegangenmenu. Geen sterrenniveau, maar gewoon goed eten. Vaak zijn het gerechten die mensen thuis ook kunnen maken, op de kookclub doen ze soms nieuwe ideeën op.” Locatie plus chef Michel is al jarenlang lid van de kookvereniging. Alzheimer Nederland klopte bij hem aan toen ze een locatie zochten voor hun kookclub. Kon De Eenhoorn ze daarbij helpen? Michel was meteen enthousiast. “Ik ben niet alleen een van de chefs bij De Eenhoorn, ik kook ook als vrijwilliger in het hospice in Hoorn. Ik ben gek op koken en ik vind het prachtig om zulke avonden te begeleiden. Dus uiteindelijk zochten ze alleen een plek om te koken, maar ze vonden ook een kok die de groep kan begeleiden.” Koppels uit elkaar Is er een groot verschil tussen de Onvergetelijke Kookclub en gewone kookclubs die Michel begeleidt? Eigenlijk niet, zegt hij. “Het is altijd gezellig, iedereen vindt z’n plek. Wij proberen de koppels vaak uit elkaar te halen, het is leuk om ook eens iemand anders te spreken. Zo komen mantelzorgers ook met elkaar in gesprek, ik merk dat dat ze goed doet.” Michel en de andere vrijwilligers houden alles scherp in de gaten, want juist in deze kookclub kan het eens voorkomen dat iemand voor de tweede keer zout in de soep doet, of zelfs een derde keer. “Dat voorkomen we door goed op te letten. Maar verder passen we niet zoveel aan.” Succes Na het koken schuiven ze samen aan tafel om van hun werk te genieten. Michel: “Iedereen kan meedoen met de Onvergetelijke Kookclub, met een paar voorbehouden: mensen moeten nog zelfstandig wonen en het fysiek aankunnen. Iemand met valproblemen is bijvoorbeeld niet handig in de keuken. Maar als een deelnemer het liefst aan tafel zit en de aardappelen schilt, en de meer ingewikkelde bereidingen aan andere leden van de kookclub overlaat, is dat ook prima.” De Onvergetelijke Kookclub is zo’n succes, dat inmiddels ook een grote groep in Stedebroec loopt “Binnenkort gaan we in Opmeer starten. Ik zou graag nog wat vrijwilligers willen aanhaken, wat hulp kan ik goed gebruiken. Vooral wat jongere mensen, en dan bedoel ik rond een jaar of vijftig, zijn van harte welkom.”