Ciska en Sabrina zijn dolblij met handige Jan

Het begint met een kop koffie. En daarna volgt een gesprek. En daarna misschien nog veel meer gesprekken. Of activiteiten zoals wandelen of koken, reiki of een lunch. En misschien regelmatig lotgenotencontact. Pisa betekent veel voor mensen met kanker en hun naasten. En de gastheren en gastvrouwen spelen daarbij een voorname rol, vertelt Gerard Janssen Duijghuijsen, nu twee jaar gastheer in het huis. Krijgen mensen de diagnose ‘kanker’, dan komen ze in een emotionele achtbaan terecht. Afspraken in het ziekenhuis, gesprekken met familie en vrienden, en al die vragen in je hoofd… Lastig. “Informatie is er voldoende”, weet Gerard uit ervaring. “Met een stapel brochures en folders loop je het ziekenhuis uit. Maar op zo’n moment sta je daar misschien nog niet voor open. Of de informatie komt niet bij je binnen.” Hoe moet je dan verder? “Mensen worden naar ons verwezen vanuit het ziekenhuis, door hun arts of verpleegkundige. En soms via mond-tot-mondreclame, vrienden of familie die ons kennen.” Positieve gezondheid Pisa, een Ipso-centrum voor leven met en na kanker, is een toevluchtsoord voor iedereen met kanker en hun naasten. De gastvrouw of gastheer is de eerste die een gast van Pisa tegenkomt. “Het begint met een kopje thee”, zegt Gerard. “We praten met elkaar. We luisteren naar het verhaal van de gast en samen proberen we erachter te komen wat de gast nodig heeft. Alle vrijwilligers werken vanuit het model van ‘positieve gezondheid’. Samen met de gast bekijken we hoe ze scoren op aspecten als kwaliteit van leven, dagelijks functioneren en mentaal welbevinden. “Door de kanker of door de behandeling kom je bij het aspect ‘lichaamsfuncties’ misschien laag uit. Je hebt misschien pijn of je kunt fysiek niet meer wat eerder wel ging. Maar als we gaan werken aan ‘zingeving’ of aan ‘meedoen’, kan de score op die punten juist stijgen.” Volle agenda Om die positieve gezondheid te bevorderen, biedt Pisa allerlei activiteiten aan. Je kunt het zo gek niet verzinnen of je kunt eraan meedoen: van lotgenotencontact tot een wandelgroepje, van yoga tot samen lunchen – de agenda is bomvol. Gerard: “Dat is eigenlijk ook de reden dat we nieuwe gastheren en gastvrouwen zoeken. We willen liefst altijd met twee gastheren of gastvrouwen per dag aanwezig zijn. Dan kunnen we aandacht geven aan iemand die zomaar komt binnenlopen, terwijl geplande activiteiten ook worden begeleid. Mensen vinden hier altijd een luisterend oor, of ze nou vooraf een afspraak hebben gemaakt of niet.” Liever doen dan praten De groep vrijwilligers bij Pisa telt nu zo’n veertig man, nouja: vooral vrouwen. Als je het Gerard vraagt, mogen daar best wat mannen bijkomen. “Sommige mannen praten makkelijker met een andere man. Als we een paar dagen per week een man als gastheer hebben rondlopen, hoop ik dat dat ook andere mannen aantrekt die zich als gast bij Pisa melden. Ik heb gemerkt dat mannen over het algemeen liever doen dan praten. We staan overal voor open: als iemand een idee heeft voor een activiteit, krijg je alle ruimte om dat te organiseren.” Nieuwe gastvrouwen en gastheren krijgen een driedaagse cursus van Ipso, de organisatie achter centra voor mensen met kanker en hun naasten, voorheen: inloophuizen, in heel Nederland. En daarna lopen ze drie maanden mee met de ervaren gastheren en gastvrouwen in Pisa. Gerard: “Veel mensen die bij ons werken, hebben ervaring met kanker. Vaak is dat de reden dat ze vrijwilligerswerk voor Pisa willen doen. Tegelijkertijd staat bij ons de gast altijd centraal. Dat betekent dat je in de verwerking van je ziekte al wat stappen moet hebben gemaakt om een goede gastheer of gastvrouw te zijn. Zitten mensen nog met zichzelf en hun ziekte in de knoop, dan lukt dat niet.” Gesprekken met gasten van Pisa kunnen soms verdrietig zijn, weet Gerard. “Tijdens de training van Ipso leer je hoe je daarmee om kunt gaan. In intervisiegroepen met onze collega’s kunnen we als gastheer of gastvrouw elkaar ondersteunen en adviseren.” Goed voor gast én voor jezelf Een goede gastheer of gastvrouw is sociaal, vindt het fijn om met mensen om te gaan en wil graag iets betekenen voor een ander. “Je biedt ruimte aan iemand anders, ruimte om weer zelf de regie te pakken in een situatie waarin je je onmachtig kunt voelen,” zegt Gerard. “Dat is fijn voor onze gasten, maar ook voor jezelf, merk ik. Het werken bij Pisa zorgt ervoor dat ik meer zingeving ervaar. Daardoor stijgt mijn kwaliteit van leven ook.” Vrijwilliger bij Pisa Lijkt de rol van gastheer of gastvrouw je iets? Reageer dan op de vacature via deze link .

Vrijwilligerswerk kan een prachtige manier zijn om je eigen talenten te ontdekken. Zo kwam burgemeester Jeltje Hoekstra van de gemeente Enkhuizen via haar bestuurswerk voor een voetbalvereniging als twintiger in de lokale politiek terecht. En je ziet maar waar dat toe kan leiden. “Het voelt niet als werk, het voelt als zorgen voor elkaar en gezamenlijk iets voor elkaar krijgen.” Jeltje Hoekstra is de nieuwe burgemeester van Enkhuizen, begonnen in december. Als ze uit het raam kijkt van deze tijdelijke werkkamer – het gemeentehuis verhuist binnenkort naar een historisch pand in de binnenstad - dan ziet ze het al: die oude pandjes, de historische binnenstad, het Zuiderzeemuseum, de gemeente zou nergens zijn zonder al die vrijwilligers die zich inzetten om alles laten reilen en zeilen. “Dit is een gemeente met een rijk cultureel leven en veel evenementen. Of ze nou posters plakken, het verkeer regelen of activiteiten begeleiden: zonder vrijwilligers zou het onmogelijk zijn.” Wil je iets voor elkaar krijgen? Van jongs af aan doet burgemeester Hoekstra zelf ook vrijwilligerswerk – al zou ze het op die leeftijd nooit zo genoemd hebben. “Mijn ouders waren betrokken bij het verenigingsleven van het dorp waar we opgroeiden. Ik zat ook al jong in het bestuur van de ondernemersvereniging en van de plaatselijke voetbalvereniging. Ik ontdekte: als je iets gedaan wilt krijgen, moet je je daar zelf voor inspannen.” Moest de vereniging iets regelen met de gemeente, dan dook de jonge Jeltje daarin. “Ik nam contact op met de gemeenteraad, ging in fractie-overleggen uitleggen wat we wilden. En soms lukte het ook nog. Zo is als twintiger mijn belangstelling voor politiek ontstaan.” Als vrijwilliger kun je niet alleen iets bijdragen aan de samenleving, maar ook iets nieuws ontdekken van jezelf. “Vrijwilligerswerk kan mensen sterker maken. Bij een carrière-switch kun je via vrijwilligerswerk bijvoorbeeld andere werkervaring opdoen.” Mooie samenleving bouwen Ze maakte, naast haar werk in de lokale politiek, carrière bij grote verzekeraars. Maar werken voor de aandeelhouders stond haar op een bepaald moment tegen. “Het draait niet allemaal om geld en carrière maken”, zegt ze. “Een mooie, sterke samenleving bouwen vind ik veel belangrijker. Het voelt niet als werk, het voelt als zorgen voor elkaar en gezamenlijk iets voor elkaar krijgen. En juist vrijwilligerswerk is bij uitstek werk dat je doet vanuit liefde voor de samenleving. Je doet het voor elkaar en je doet het samen, dat is de succesfactor van vrijwilligerswerk.” Vrijwilligerspunt Westfriesland 40 jaar Dit jaar viert Vrijwilligerspunt Westfriesland haar 40 ste verjaardag. Iedere maand delen we een verhaal met het thema ‘vrijwilligerswerk’ van de burgemeesters van West-Friesland en organisaties en vrijwilligers die een bijzondere bijdrage leveren aan vrijwilligerswerk in de regio.

Koen Dingemans ging van een middagje schoffelen en harken naar een jaar lang vrijwilligerswerk. De 15-jarige scholier uit Hoorn deed via NLdoet vrijwilligerswerk in het Risdamhuis. Dat vond hij zo leuk, dat hij bleef hangen. En nu gaat hij vaak dammen en pimpampetten met ouderen met dementie. Koen: “Leven is de moeite waard, ook met dementie. Dat heb ik hier geleerd.” Oscar Romero, de middelbare school van Koen Dingemans, doet elk jaar mee met NLdoet, georganiseerd door Vrijwilligerspunt Westfriesland. De leerlingen kiezen waar ze een dag vrijwilligerswerk willen doen. Vorig jaar ging Koen met een paar klasgenoten aan de slag in de tuin van het Risdamhuis. “Lekker dicht bij huis”, verklaart hij zijn keuze. “En ik was wel benieuwd wat daar gebeurt. Ik was nog nooit met mensen met dementie in aanraking gekomen.” Toen de tuin was geschoffeld, al het oude blad was weggeharkt en zelfs de voorjaarsbloemen in de grond waren gezet, vroeg Koen of hij hier niet zou kunnen blijven. “De activiteitenbegeleider van het Risdamhuis vertelde me dat er veel mogelijkheden zijn voor vrijwilligers, ook als ze nog op school zitten. Ik liet mijn telefoonnummer achter en na een paar weken kon ik beginnen als vrijwilliger.” Praat maar gewoon Dat kwam niet helemaal uit de lucht vallen. Koen is geïnteresseerd in werken in de zorg, ook door het voorbeeld van zijn tante die als verpleegkundige werkt en zijn nichtje die een zorgopleiding volgt. “Dat wil ik ook. Als ik m’n examen achter de rug heb, over ruim een jaar, ga ik mbo-verpleegkunde doen. Dit vrijwilligerswerk is een goede voorbereiding. Ik leer bijvoorbeeld hoe ik met kwetsbare mensen moet omgaan. Sommige bewoners kunnen bijvoorbeeld niet goed uitleggen wat ze willen of hoe ze zich voelen. Ik heb gemerkt dat gewoon met ze praten dan het beste is. Sommige mensen doen alsof ze met een klein kind praten, maar dat is echt niet nodig.” Koen vertelt dat het werken bij het Risdamhuis hem een ander beeld heeft gegeven hoe het is om dement te zijn. “Daar denken mensen vaak negatief over: dement, in een verzorgingshuis. Maar dit is een kleinschalige woonvorm. En hoewel dementie voor familie en vrienden ingrijpend is, zie ik dat de bewoners er goed mee kunnen leven. Hier is aandacht voor elkaar, het is gewoon zoals thuis. Het leven is de moeite waard, ook met dementie.” Pimpampet of de duo-fiets Elke week komt Koen naar het Risdamhuis om activiteiten te begeleiden. “Als het wat rustiger is, ga ik met een bewoner dammen. Nu wordt het weer wat drukker, er komen meer bewoners naar de activiteiten. Dan gaan we pimpampet spelen, of we doen een balspel. En als het weer het toelaat, gaan we binnenkort met bewoners op een duo-fiets erop uit. Een uitstapje naar de kinderboerderij staat ook op de planning.” De bewoners zijn heel blij met de vrijwilligers, merkt hij. “Hun wereld is klein geworden. Sommige mensen komen bijna niet buiten het Risdamhuis. Met de activiteiten maken we de bewoners blij, hun leven wordt een beetje mooier. Daarom zou ik iedereen aanraden om ook vrijwilligerswerk te doen. Vrienden vinden het leuk dat ik dit doe, maar zelf kiezen ze voor hun bijbaantjes. Dan verdienen ze tenminste nog wat, zeggen ze. Als ik volwassenen vertel over m’n vrijwilligerswerk, zeggen ze soms dat ze ook zoiets wel willen doen.” Hij zou het iedereen aanraden om vrijwilligerswerk te doen, vooral jongeren. “Het kan een goede voorbereiding zijn op je vervolgopleiding. Maar vooral is het gewoon erg leuk.”