‘Onze Planmaatjes denken buiten de hokjes’

Ceylan Serpici liep Maatschappelijke Stage (MaS) op de kinderboerderij van Park de Woid in Lutjebroek. Ze had eigenlijk niet zo’n zin in stagelopen, maar nu is ze blij dat ze het gedaan heeft: “Ik werd gevraagd of ik na mijn stage wilde blijven als vrijwilliger. Ik ga nu om de zondag een paar uurtjes helpen en ik heb zelfs mijn broertje enthousiast gemaakt: we gaan nu samen!” Vrijwilligerspunt organiseerde in november op het Martinus College een stagemarkt waar zo’n twintig organisaties zich presenteerden. Net als haar klasgenootjes, ging Ceylan naar de stagemarkt om een stageplek te vinden. Ceylan: “Ik wist eigenlijk toen nog niet wat je allemaal kunt doen als vrijwilliger. Ik dacht dat het voornamelijk werken in een winkel was, zoals een kringloopwinkel en daar had ik eigenlijk helemaal niet zo’n zin in.” Park de Woid Op de stagemarkt kwam Ceylan erachter hoe divers vrijwilligerswerk is. “Op de stagemarkt stonden sportverenigingen, een museum, een zorginstelling en nog veel meer. Ik wist helemaal niet dat daar ook vrijwilligers actief zijn! Ik wist wel dat ik iets met kinderen of met dieren wilde doen, maar wat, geen idee. En toen kwam ik bij de kraam van Park de Woid terecht en ik was gelijk enthousiast. Hier zijn dieren! Precies wat ik leuk vind. En ze waren zo aardig! Ze vertelden enthousiast wat ik daar mocht doen en dat ze het super zouden vinden als ik bij hun stage kwam lopen. Ik wist het meteen: hier wil ik mijn MaS doen!” Band De eerste dag moest Ceylan nog even haar draai vinden. “Je weet nog niet goed wat je moet doen en wat je wel en niet mag doen, zoals de dieren aaien. Maar, dat mocht, natuurlijk! Echt leuk, want je bouwt zo ook een band op met de dieren. De konijnen bijvoorbeeld waren in het begin nog schuw, maar nadat ik een paar keer was geweest, kwamen ze zelfs al naar me toe als ze me hoorden en uiteindelijk aten ze uit m’n hand. En de geitjes, die zijn zo schattig! Ik mocht ze namen geven. En dat is extra bijzonder, omdat geen dier hier een naam had. Nou, nu loopt er dus een Mickey, Lizzy en Mia rond en sinds kort ook twee schapen met een naam: Vince en Vájen. Leuk he?! Ik doe van alles op de kinderboerderij. Ik maak hokken schoon, veeg, vul het hooi aan, geef de dieren te eten en raap kippeneieren. En dat samen met andere vrijwilligers en dat is heel gezellig. Je bent nooit alleen.” Blijven Na zo’n 30 uur stagegelopen te hebben, zat de MaS er voor Ceylan op. Park de Woid zag haar echter liever niet gaan. Ceylan: “Ze vroegen of ik om de zondag een paar uurtjes wilde komen helpen. Ik hoefde niet lang na te denken: ja superleuk! En het leuke is: m’n broertje van negen werd door mijn verhalen en de foto’s zo enthousiast dat hij vroeg of hij mee mocht. En nu gaan we samen!” Leerzaam Ceylan moedigt andere jongeren aan om ook vrijwilligerswerk te gaan doen. Ceylan: “Je kunt zelf kiezen wat je gaat doen en dus wat je leuk vindt. Je leert er ook veel van. Ik heb geleerd hoe je met dieren om moet gaan. We hebben een kat thuis, maar hoe je geitjes, konijnen, duiven en kippen moet verzorgen, wist ik niet. Je leert ook met andere mensen omgaan, want je hebt te maken met collega’s, maar ook met bezoekers van alle leeftijden.” Vrijwilligers onmisbaar “Ik heb ook geleerd hoe belangrijk vrijwilligerswerk is. Ik wist namelijk niet dat zoveel organisaties afhankelijk zijn van vrijwilligers. Als wij hier niet zijn, dan worden de dieren niet verzorgd. Maar ook als er geen vrijwilligers zijn bij de sportvereniging, dan kunnen we niet sporten, of als er geen vrijwilligers zijn in verzorgingstehuizen, dan kunnen er geen activiteiten worden georganiseerd voor de ouderen. Dat zie ik nu in. Daarom vind ik het ook zo belangrijk dat ik vrijwilligerswerk doe. Ik kan zo mensen en dieren helpen. Als ik straks ga studeren, denk ik niet dat ik nog doorga met mijn vrijwilligers werk, omdat ik waarschijnlijk dan te ver ben. Maar tot die tijd blijf ik hier helpen. Vind het veel te leuk en zo kan ik de geitjes zien opgroeien!”

Iedere dag achter de computer? Dat is niks voor Ninthe Lamers. Tijdens haar stage bij Vrijwilligerspunt Westfriesland doet ze regelmatig een vrijwillig klusje, zoals tuinieren of een potje Stratego. Leerlingen van de opleiding Sociaal Werk aan het Horizon College lopen veel stages, op allerlei uiteenlopende plekken. Ninthe werd gekoppeld aan Vrijwilligerspunt, op steenworp afstand van haar school. ‘Ik werk op kantoor met het team van Hulp Dichtbij. Ik pak hulpvragen op, schrijf vacatures en voer veel telefoongesprekken.’ Maar elke dag op kantoor, dat is niks voor Ninthe. Saai! Daarom ging ze zich al snel inzetten voor mensen die ze in de vacaturebank tegenkwam. ‘Een mevrouw zocht gezelschap om af en toe bordspelletjes te spelen’, vertelt ze. ‘En ik ben gek op spelletjes, ik ben hartstikke fanatiek! Twee keer ben ik bij haar op bezoek geweest. Ze heeft een kast vol met allerlei spelletjes, daar hebben we wat spellen uitgekozen en lekker een paar uur Stratego en Zeeslag gespeeld. Binnenkort spreken we weer af.’ Zere schouder Hoe maak je de hele tuin onkruidvrij, als je schouder zeer doent Ninthe ging aan de slag. ‘Ik las de vacature van een mevrouw die een schouderoperatie heeft gehad. Ik dacht meteen: dat is zielig, dan kun je helemaal niks! Ze zocht hulp om haar tuin op te knappen, dus dat heb ik een dag gedaan.’ Het was flink zweten voor Ninthe, want het was een warme dag, maar het is haar gelukt: de tuin ziet er piekfijn uit. ‘Werken in de tuin heb ik thuis wel geleerd, het was leuk om te doen. En fijn dat ik iemand kan helpen met mijn werk.’ Nieuwe computer Alles bij elkaar is de stage bij Vrijwilligerspunt een groot succes. Ninthe merkt dat haar computerskills vooruit zijn gegaan. ‘Ik heb helemaal niks met computers, maar ik heb het de afgelopen weken goed geleerd. Inmiddels lukt het heel goed. Ik weet niet precies wat er gaat gebeuren als ik met een andere computer moet werken, maar met deze computer gaat het echt goed.’ Maar ze is vooral blij dat ze de afgelopen maanden veel nieuwe mensen heeft leren kennen. ‘Ik stap niet zo makkelijk op mensen af om een praatje te maken’, zegt Ninthe. ‘Dan ben ik bang dat mensen dat raar vinden. Maar op deze stage heb ik met veel verschillende mensen gepraat. Daar heb ik veel aan tijdens mijn opleiding, bij mijn volgende stage en straks in mijn werk. Ik ben blij dat ik over die drempel ben gestapt.’

Waar kunnen vrouwen op een ontspannen manier Nederlands leren, terwijl ze ook werken aan hun sociale contacten? Terwijl ondertussen het ene na het andere prachtige borduurwerk onder hun handen ontstaat? Bij About A Jacket, het borduuratelier aan het Dampten, werken elke week bijna 45 vrouwen aan gezamenlijke borduurprojecten. Bijna bij toeval ontdekte initiatiefnemer Marilou Evelo de verbindende kracht van naald en draad. Op de eerste borduurdagen zag Marilou Evelo het gebeuren: deelnemers kwamen binnen en er was direct een connectie. ‘De vrouwen begrijpen elkaar zonder een woord te zeggen’, zegt ze. ‘Ze spreken niet dezelfde taal, maar ze herkennen elkaars verhaal. Dat is de kracht van About A Jacket; het haalt vrouwen uit hun isolement.’ Nu is het borduuratelier vier dagen per week open. Elke dag schuiven acht tot twaalf vrouwen aan de grote tafels om verder te gaan met hun borduurwerk, soms zelfs meer. ‘We werken aan gezamenlijke projecten, bijvoorbeeld de speciale geborduurde jasjes die we elk jaar voor Vrouwendag maken. Afgelopen jaar hebben we een jasje gemaakt voor Adelheid Roosen, dat ze op vrouwendag feestelijk in ontvangst heeft genomen.’ Borduren is het middel Het borduuravontuur van Maryloe begon jaren geleden, toen ze als mode-ontwerper contact had met kledingateliers in Zuid-Amerika. Het plan was om daar een samenwerking op te zetten met een borduuratelier om geborduurde jasjes te maken. ‘Samenwerken met mensen aan de andere kant van de wereld was lastiger dan ik dacht. Daarom heb ik een borduuratelier opgezet in Nederland. Op zoek naar mensen die kunnen borduren, dacht ik aan nieuwkomers. Mijn idee was een bedrijf waar iedereen wat aan had: de mensen die de producten kopen, en de mensen die ze maken. Zo is About A Jacket begonnen. Het bleek onmogelijk om er een winstgevend bedrijf van te maken, maar ik merkte het positieve effect van samen borduren bij de deelnemers. Borduren is niet het doel, het is het middel.’ Eerst rijgsteken, en dan verder Via WerkSaam Westfriesland, taalschool Edinova, NewBees, of als introducée komen de deelnemers bij About A Jacket terecht. Met behoud van uitkering kunnen de vrouwen aan de slag. ‘Hoe heet je? Waar kom je vandaan? Kun je borduren? Uitgebreider is de intake niet. En zelfs als vrouwen ‘nee’ antwoorden op de laatste vraag, kunnen ze meedoen. Dan beginnen we bij de rijgsteken en vanaf dat punt leer je het vanzelf. We gaan gewoon beginnen.’ Inmiddels werken in het atelier vrouwen uit conflictgebieden in Oost-Afrika en (centraal) Azië. Vrijwilligers houden de gesprekken op gang, zodat de deelnemers tijdens het werken hun beheersing van het Nederlands kunnen verbeteren. Want tijdens het borduren wordt er volop gekletst en gelachen. ‘Hier werken alleen vrouwen. Daardoor is het borduuratelier een veilige plek voor iedereen. We hebben ook wel eens nagedacht om ook mannen te laten meewerken, maar dat pakt niet goed uit. De vrouwen die hier komen voelen zich dan niet op hun gemak en de dynamiek in de groep verandert direct. Jammer, want voor de emancipatie zou het ook goed zijn als mannen zich kunnen aansluiten. Emancipatie is geen vrouwenzaak, ook mannen moeten emanciperen.’ Jasje voor Agatha Onlangs kreeg About A Jacket een prachtig cadeau van Abovo. Via de Westfriese Beursvloer, dat jaarlijks georganiseerd wordt door Vrijwilligerspunt, kwam Abovo in contact met het borduuratelier. Het mediabureau maakte een kunstwerk, waarbij een geborduurd jasje werd gefotoshopt op een antiek portret van Agatha van Foreest. ‘We hebben speciaal voor haar een jasje gemaakt. Ze was de dochter van regent Nanning van Foreest, een machtige man in West-Friesland in de achttiende eeuw. Toen haar echtgenoot overleed, dongen veel mannen uit de regio naar haar hand. Maar de schatrijke Agatha koos voor een huwelijk uit liefde met de tuinman, die van aanzienlijk lagere stand was dan zijzelf en ook nog eens jaren jonger. Ze verhuisden, samen met haar kinderen, naar de Beemster. Voor haar maakten we een jasje met een speciale scheurtechniek, om te laten zien dat Agatha uit haar keurslijf is gebroken. De linnen mouwen verwijzen naar de eenvoudige afkomst van Jan, haar tweede man. We hebben er bloemen en tortelduifjes op geborduurd als symbool voor hun liefde.’ Dankzij Carolien Vloeijberghs van Abovo draagt Agatha het jasje nu, op het bewerkte portret lijkt ze in het prachtige kleding een stuk comfortabeler dan in de strakke zijden jurk uit die tijd. Het hangt nu in het atelier en glimlacht, heel beschaafd, naar de bordurende dames die er ook morgen weer aan de slag gaan. ‘Natuurlijk hebben we ook verloop. Vrouwen die na een tijdje naar betaald werk doorstromen of iets anders gaan doen. Maar van mij hoeft niemand weg. Het is allemaal veel te leuk.’ Het borduuratelier maakt niet alleen die bijzondere jasjes voor Agatha van Foreest en Adelheid Roosen, maar ook kleinere borduurwerken. ‘We borduren bijvoorbeeld telefoontasjes, erg leuk. En we hebben geborduurd op spijkerjasjes, een mooie manier om van een doodgewoon jasje iets bijzonders te maken.’