Met haar tuinhelden houdt Esther alles groen

Elke woensdag zorgt een team vrijwilligers voor het onderhoud van de historische begraafplaats aan het Keern. Eén van die vrijwilligers is er bijna elke dag te vinden, en dat is Jan Laan. Door omstandigheden een man van weinig woorden, maar wel met groene vingers en een indrukwekkend verhaal. De begraafplaats was ernstig verwaarloosd toen Jan er voor het eerst kwam. ‘Het onkruid stond een meter hoog,’ zegt hij. Een hopeloze zaak? Niet voor Jan, hij ging met een groep vrijwilligers aan de slag. ‘Het onderhoud was slecht, er waren graven vernield en de huisjes waar gereedschap in wordt bewaard, waren beklad met graffiti. En als het er zo’n rommel is, wordt het steeds erger.’ Auto-ongeluk Jan heeft veel kennis van tuinieren. In Zwaagdijk-Oost legde hij een prachtige siertuin aan van 3.800 m2 waar jaarlijks zo'n 450 bezoekers uit binnen- en buitenland van konden genieten. Hij laat de foto’s zien, dat gaat makkelijker dan uitleggen. Want Jan heeft afasie, na een auto-ongeluk dertig jaar geleden. Een automobilist reed door rood en Jans leven veranderde volkomen. ‘Ik werkte als assistent controller bij een groot zaadbedrijf. Door de afasie kon ik mijn werk niet meer doen. De kennis is nog aanwezig, maar ik liep vast door mijn beperkte taalgebruik. Einde verhaal.’ Opsluiten Hoe moet je je uiten, als praten niet meer goed lukt? ‘Ik heb les gehad op de Wackers Kunstacademie in Amsterdam, om te proberen of dat zou werken. Helaas, dat werd het niet. Nu ben ik nog af en toe op de academie te vinden als model bij de teken- en beeldhouwlessen. Het is moeilijk om te communiceren door die afasie. Daarom sluiten sommige, vooral oudere, afasiepatiënten zich een beetje op. Het lukt mij redelijk om dat niet te doen: ik wil contact houden met anderen.’ Groene vingers De begraafplaats profiteert van het tuintalent van Jan. Elke woensdagochtend werkt hij daar met het team vrijwilligers aan het onderhoud en hij is er bijna elke dag wel even te vinden. ‘Werken in de tuin gaat goed. Ik kan alles doen en taal speelt niet zo’n grote rol. Ik ben ook vrijwilliger in het tuinproject van Wonen Plus. En ik ben penningmeester van Zwemvereniging De Bron in Grootebroek.’ Moeten de organisaties speciaal iets regelen voor Jan, ergens rekening mee houden? ‘Het duurt bij mij langer om woorden goed te interpreteren. Daardoor spreek ik in een soort telegramstijl en ik heb vaak moeite om te begrijpen wat er tegen me gezegd wordt. Ik doe mijn best om iedereen te begrijpen. Maar daar heb ik in een gesprek wel tijd voor nodig!’ Wil jij ook ‘es gewoon vrijwillig doen’? Meld je dan gelijk aan via de campagnepagina .

Lukt het niet om de eindjes aan elkaar te knopen en is de administratie een grote chaos, dan kan Stand-By helpen. Vrijwillige planmaatjes brengen orde in de administratieve chaos en leren mensen budgetteren. Coördinator Maria van Nuland: ‘Mensen met schulden trekken zich vaak terug. Is die administratie op orde, dan kunnen ze weer meedoen.’ Stand-By is genomineerd als Vrijwilligersorganisatie van het Jaar 2021 van Hoorn. Iedereen kan in de financiële problemen komen, benadrukken Maria van Nuland en Antoinette Roovers, de coördinatoren van het project Stand-By van Stichting Netwerk. Maria somt op: ‘Mensen die na een scheiding blijven zitten met een restschuld of juist met hoge woonlasten, mensen die niet weten hoe ze de administratie moeten organiseren, nieuwkomers die de weg in ons overgeorganiseerde land nog niet goed kennen, zelfs mensen die gewoon een baan hebben en toch niet rondkomen: we zien het allemaal voorbijkomen.’ En allemaal kunnen ze rekenen op hulp van een Planmaatje, een vrijwilliger die komt helpen de administratie op orde te brengen en inzicht brengt in de financiële situatie. Ordners en mapjes Nadat ze hun training hebben afgerond, gaan de Planmaatjes met ordners en mapjes, en een gedegen plan langs bij de mensen die hulp nodig hebben. ‘Die zijn bij Stand-by aangemeld via 1.Hoorn, schuldhulpverlening, huisartsen of wijkinformatiepunt. Elk jaar helpen we ongeveer vijftig mensen die verdrinken in hun administratie.’ De organisatie werd opgezet in 2013 in de Kersenboogerd, maar de dertig vrijwilligers bereiken ondertussen mensen in heel Hoorn. De twee coördinatoren koppelen vrijwillige Planmaatjes aan mensen die hulp nodig hebben. ‘Elk Planmaatje werkt op z’n eigen manier,’ zegt Antoinette. ‘Dus we zoeken een match, zodat mensen elkaar echt kunnen helpen. Al onze planmaatjes zijn anders, maar ze hebben wel iets gemeenschappelijk: het zijn allemaal sociaal bevlogen mensen.’ Chaos in je hoofd Het doel van het project? ‘Uiteindelijk willen we de participatie van mensen bevorderen,’ zegt Antoinette. ‘Mensen met schulden trekken zich terug. Zij hebben geen zin in een cursus en geen energie voor vrijwilligerswerk, want de chaos in de administratie veroorzaakt ook chaos in je hoofd. Daarom beginnen we daar, bij die financiën.’ Een Planmaatje komt wekelijks langs, ongeveer een half jaar lang, totdat mensen zelf de boel weer onder controle hebben. ‘Meestal spreken ze bij mensen thuis af, want daar komt alle post en zijn alle gegevens beschikbaar.’ Goedkope zak patat De vrijwilligers kijken verder dan hun neus lang is, legt Maria uit. ‘Ze denken buiten de hokjes. Zo kwamen we over de vloer bij een gezin met een paar jongens die geen fiets hadden om naar de middelbare school te gaan. Via een organisatie die fietsen opknapt, speciaal voor dit doel, was dat dus snel geregeld. Soms vinden mensen het lastig om gezond te koken, want een zak patat is goedkoper dan een salade. Dan kunnen we een cursus budgetkoken adviseren. Een mevrouw was door die toestanden met haar administratie zo gestrest, dat ze graag op yoga wilde om tot rust te komen. Nou, dan regelen we dat.’ Fris en fruitig Staat alles weer op de rit, dan hebben mensen de kans om wat terug te doen. Maria: ‘We vragen ze dan om een wederdienst, bijvoorbeeld vrijwilligerswerk bij de kledingbank of iets anders via Netwerk. En soms stromen mensen door naar een baan, of naar andere activiteiten.’ Wanneer is het doel van Stand-By bereikt? Antoinette: ‘Als we zien dat mensen weer vooruit kunnen, dat ze weer met zelfvertrouwen en toekomstperspectief aan de samenleving kunnen deelnemen. Dat geeft veel voldoening.’ Stem op Stand-by Vind jij dat Stand-by moet worden verkozen tot Vrijwilligersorganisatie Hoorn 2021? Breng dan via vrijwilligersprijshoorn.nl je stem uit! Stemmen kan tot en met 9 december.

Ze weet nog precies hoe ze zelf voor het eerst bij inloophuis Pisa binnenkwam: als een verloren vogeltje. Inmiddels doet Mariska Verhaar hier al vijf jaar vrijwilligerswerk. ‘Vooral het lotgenotencontact is waardevol. Praten met mensen die precies weten hoe je je voelt, zorgt voor erkenning en herkenning.’ Mariska Verhaar is genomineerd voor Vrijwilliger van het Jaar 2021 van Hoorn. Mariska kende Pisa, het inloophuis voor mensen met kanker en hun naasten, eerst als bezoeker. ‘Mijn dochter was erg ongerust over mij omdat ik ziek was. Ze durfde bijvoorbeeld niet naar school, omdat ze me niet alleen wilde laten. Via haar school kwamen we bij Pisa terecht, waar zij in een groep met andere kinderen kon praten over wat ze voelde en meemaakte. Die herkenning was heel fijn. En toen ik weer kanker kreeg, kwam ik dus ook bij Pisa over de vloer.’ Gevoel voor humor Iedereen met kanker is hier welkom, net als familie, vrienden en andere naasten. Veel mensen denken dat het kommer en kwel is achter de voordeur. Ze konden er niet verder naast zitten, zegt Mariska. ‘Natuurlijk hebben we hier te maken met verdrietige mensen. Maar zelfs als je erg ziek bent, kun je daar niet de hele dag mee bezig zijn. Juist die groep maakt de hardste grappen. Humor is heel belangrijk. Ik denk dat met elkaar lachen te maken heeft met overlevingsdrang.’ Luie moeder? Gek genoeg begint het verwerken bij mensen vaak als de behandeling achter de rug is, merkt Mariska. ‘Tijdens de behandeling ga je van afspraak naar afspraak, je wordt zo’n beetje geleefd. Daarna dringt het tot je door wat je allemaal hebt meegemaakt. Terwijl je omgeving denkt dat het wel zo’n beetje klaar is, ga je je realiseren dat je leven ingrijpend is veranderd. Dan is het fijn als je met mensen kunt praten die weten wat je meemaakt. Ik hield bijvoorbeeld na mijn kanker lang last van moeheid. Ik zag andere ouders van alles doen met hun kinderen en ik had er de puf niet voor. Toen ik ging praten met lotgenoten, bleek ik geen luie moeder te zijn, maar ik had chronische vermoeidheid, een gevolg van de behandeling tegen kanker.’ Tien keer hetzelfde Pisa maakte zo’n groot verschil voor Mariska, dat ze zich hier als vrijwilliger wilde inzetten. Ze begon als gastvrouw. ‘De gastheren en gastvrouwen in Pisa zorgen elke dag voor koffie en thee voor bezoekers, en een luisterend oor. Elke gastheer of gastvrouw heeft een opleiding van drie dagen achter de rug, om gesprekstechnieken te leren. Zo leer je om open een gesprek te voeren en vooral niet bang te zijn om je kwetsbaar op te stellen. En we kunnen goed luisteren. Als iemand voor de tiende keer hetzelfde verhaal wil vertellen, dan is dat prima.’ Kat uit de boom Na een paar jaar werd Mariska assistent-coördinator en ze begeleidt drie lotgenotengroepen. En dat voor iemand die liever de kat uit de boom kijkt. ‘Het was al een drempel om bij Pisa binnen te lopen en door dit vrijwilligerswerk leer ik ook om meer op de voorgrond te treden. Dat is te danken aan de begeleiding van Wiek Luza, de vorige coördinator, die bij alle vrijwilligers verborgen talenten naar boven wist te halen. Dankzij haar durf ik bijvoorbeeld presentaties te geven, en dat zou ik een paar jaar geleden nooit hebben gedaan.’ Samenwerken Het mooiste aan het vrijwilligerswerk bij Pisa? ‘Sommige mensen zie ik binnenlopen en dan herken ik mezelf, hoe ik hier jaren geleden voor het eerst kwam. Ik was een verloren vogeltje. En als ik zie dat iemand zich na verloop van tijd beter voelt door hier te komen, zich open durft te stellen, dan geeft me dat veel voldoening. Maar of ik daar nou een prijs voor moet krijgen, dat weet ik niet. Natuurlijk ben ik vereerd dat ik ben genomineerd, maar we doen dit werk met een team vrijwilligers. Iedereen zet zich even hard in voor hetzelfde doel. Vrijwilligerswerk doe je niet in je eentje, dat doe je altijd samen.’ Stem op Mariska Vind jij dat Mariska moet worden verkozen tot Vrijwilliger Hoorn 2021? Breng dan via vrijwilligersprijshoorn.nl je stem uit! Stemmen kan tot en met 9 december.