Bij De Hoofdzaak maak je van psychische kwetsbaarheid juist een kracht

Iedere dag achter de computer? Dat is niks voor Ninthe Lamers. Tijdens haar stage bij Vrijwilligerspunt Westfriesland doet ze regelmatig een vrijwillig klusje, zoals tuinieren of een potje Stratego. Leerlingen van de opleiding Sociaal Werk aan het Horizon College lopen veel stages, op allerlei uiteenlopende plekken. Ninthe werd gekoppeld aan Vrijwilligerspunt, op steenworp afstand van haar school. ‘Ik werk op kantoor met het team van Hulp Dichtbij. Ik pak hulpvragen op, schrijf vacatures en voer veel telefoongesprekken.’ Maar elke dag op kantoor, dat is niks voor Ninthe. Saai! Daarom ging ze zich al snel inzetten voor mensen die ze in de vacaturebank tegenkwam. ‘Een mevrouw zocht gezelschap om af en toe bordspelletjes te spelen’, vertelt ze. ‘En ik ben gek op spelletjes, ik ben hartstikke fanatiek! Twee keer ben ik bij haar op bezoek geweest. Ze heeft een kast vol met allerlei spelletjes, daar hebben we wat spellen uitgekozen en lekker een paar uur Stratego en Zeeslag gespeeld. Binnenkort spreken we weer af.’ Zere schouder Hoe maak je de hele tuin onkruidvrij, als je schouder zeer doent Ninthe ging aan de slag. ‘Ik las de vacature van een mevrouw die een schouderoperatie heeft gehad. Ik dacht meteen: dat is zielig, dan kun je helemaal niks! Ze zocht hulp om haar tuin op te knappen, dus dat heb ik een dag gedaan.’ Het was flink zweten voor Ninthe, want het was een warme dag, maar het is haar gelukt: de tuin ziet er piekfijn uit. ‘Werken in de tuin heb ik thuis wel geleerd, het was leuk om te doen. En fijn dat ik iemand kan helpen met mijn werk.’ Nieuwe computer Alles bij elkaar is de stage bij Vrijwilligerspunt een groot succes. Ninthe merkt dat haar computerskills vooruit zijn gegaan. ‘Ik heb helemaal niks met computers, maar ik heb het de afgelopen weken goed geleerd. Inmiddels lukt het heel goed. Ik weet niet precies wat er gaat gebeuren als ik met een andere computer moet werken, maar met deze computer gaat het echt goed.’ Maar ze is vooral blij dat ze de afgelopen maanden veel nieuwe mensen heeft leren kennen. ‘Ik stap niet zo makkelijk op mensen af om een praatje te maken’, zegt Ninthe. ‘Dan ben ik bang dat mensen dat raar vinden. Maar op deze stage heb ik met veel verschillende mensen gepraat. Daar heb ik veel aan tijdens mijn opleiding, bij mijn volgende stage en straks in mijn werk. Ik ben blij dat ik over die drempel ben gestapt.’

Waar kunnen vrouwen op een ontspannen manier Nederlands leren, terwijl ze ook werken aan hun sociale contacten? Terwijl ondertussen het ene na het andere prachtige borduurwerk onder hun handen ontstaat? Bij About A Jacket, het borduuratelier aan het Dampten, werken elke week bijna 45 vrouwen aan gezamenlijke borduurprojecten. Bijna bij toeval ontdekte initiatiefnemer Marilou Evelo de verbindende kracht van naald en draad. Op de eerste borduurdagen zag Marilou Evelo het gebeuren: deelnemers kwamen binnen en er was direct een connectie. ‘De vrouwen begrijpen elkaar zonder een woord te zeggen’, zegt ze. ‘Ze spreken niet dezelfde taal, maar ze herkennen elkaars verhaal. Dat is de kracht van About A Jacket; het haalt vrouwen uit hun isolement.’ Nu is het borduuratelier vier dagen per week open. Elke dag schuiven acht tot twaalf vrouwen aan de grote tafels om verder te gaan met hun borduurwerk, soms zelfs meer. ‘We werken aan gezamenlijke projecten, bijvoorbeeld de speciale geborduurde jasjes die we elk jaar voor Vrouwendag maken. Afgelopen jaar hebben we een jasje gemaakt voor Adelheid Roosen, dat ze op vrouwendag feestelijk in ontvangst heeft genomen.’ Borduren is het middel Het borduuravontuur van Maryloe begon jaren geleden, toen ze als mode-ontwerper contact had met kledingateliers in Zuid-Amerika. Het plan was om daar een samenwerking op te zetten met een borduuratelier om geborduurde jasjes te maken. ‘Samenwerken met mensen aan de andere kant van de wereld was lastiger dan ik dacht. Daarom heb ik een borduuratelier opgezet in Nederland. Op zoek naar mensen die kunnen borduren, dacht ik aan nieuwkomers. Mijn idee was een bedrijf waar iedereen wat aan had: de mensen die de producten kopen, en de mensen die ze maken. Zo is About A Jacket begonnen. Het bleek onmogelijk om er een winstgevend bedrijf van te maken, maar ik merkte het positieve effect van samen borduren bij de deelnemers. Borduren is niet het doel, het is het middel.’ Eerst rijgsteken, en dan verder Via WerkSaam Westfriesland, taalschool Edinova, NewBees, of als introducée komen de deelnemers bij About A Jacket terecht. Met behoud van uitkering kunnen de vrouwen aan de slag. ‘Hoe heet je? Waar kom je vandaan? Kun je borduren? Uitgebreider is de intake niet. En zelfs als vrouwen ‘nee’ antwoorden op de laatste vraag, kunnen ze meedoen. Dan beginnen we bij de rijgsteken en vanaf dat punt leer je het vanzelf. We gaan gewoon beginnen.’ Inmiddels werken in het atelier vrouwen uit conflictgebieden in Oost-Afrika en (centraal) Azië. Vrijwilligers houden de gesprekken op gang, zodat de deelnemers tijdens het werken hun beheersing van het Nederlands kunnen verbeteren. Want tijdens het borduren wordt er volop gekletst en gelachen. ‘Hier werken alleen vrouwen. Daardoor is het borduuratelier een veilige plek voor iedereen. We hebben ook wel eens nagedacht om ook mannen te laten meewerken, maar dat pakt niet goed uit. De vrouwen die hier komen voelen zich dan niet op hun gemak en de dynamiek in de groep verandert direct. Jammer, want voor de emancipatie zou het ook goed zijn als mannen zich kunnen aansluiten. Emancipatie is geen vrouwenzaak, ook mannen moeten emanciperen.’ Jasje voor Agatha Onlangs kreeg About A Jacket een prachtig cadeau van Abovo. Via de Westfriese Beursvloer, dat jaarlijks georganiseerd wordt door Vrijwilligerspunt, kwam Abovo in contact met het borduuratelier. Het mediabureau maakte een kunstwerk, waarbij een geborduurd jasje werd gefotoshopt op een antiek portret van Agatha van Foreest. ‘We hebben speciaal voor haar een jasje gemaakt. Ze was de dochter van regent Nanning van Foreest, een machtige man in West-Friesland in de achttiende eeuw. Toen haar echtgenoot overleed, dongen veel mannen uit de regio naar haar hand. Maar de schatrijke Agatha koos voor een huwelijk uit liefde met de tuinman, die van aanzienlijk lagere stand was dan zijzelf en ook nog eens jaren jonger. Ze verhuisden, samen met haar kinderen, naar de Beemster. Voor haar maakten we een jasje met een speciale scheurtechniek, om te laten zien dat Agatha uit haar keurslijf is gebroken. De linnen mouwen verwijzen naar de eenvoudige afkomst van Jan, haar tweede man. We hebben er bloemen en tortelduifjes op geborduurd als symbool voor hun liefde.’ Dankzij Carolien Vloeijberghs van Abovo draagt Agatha het jasje nu, op het bewerkte portret lijkt ze in het prachtige kleding een stuk comfortabeler dan in de strakke zijden jurk uit die tijd. Het hangt nu in het atelier en glimlacht, heel beschaafd, naar de bordurende dames die er ook morgen weer aan de slag gaan. ‘Natuurlijk hebben we ook verloop. Vrouwen die na een tijdje naar betaald werk doorstromen of iets anders gaan doen. Maar van mij hoeft niemand weg. Het is allemaal veel te leuk.’ Het borduuratelier maakt niet alleen die bijzondere jasjes voor Agatha van Foreest en Adelheid Roosen, maar ook kleinere borduurwerken. ‘We borduren bijvoorbeeld telefoontasjes, erg leuk. En we hebben geborduurd op spijkerjasjes, een mooie manier om van een doodgewoon jasje iets bijzonders te maken.’

Na twee carrière moves is Menno Smith nu een jaar zzp’er geluids- en zendertechniek. Sinds 2,5 jaar is Menno vrijwilliger techniek bij Theater Het Pakhuis in Hoorn. Daarnaast is hij onder andere bestuurslid bij Westend Junior, de jeugd musicalgroep van Hoorn. ‘Die magie die je met theater en musical met elkaar maakt is fantastisch. Je biedt mensen de mogelijkheid even te ontsnappen uit hun dagelijkse leven.’ ‘De theaterwereld is altijd al mijn passie geweest', vertelt Menno. 'Ik heb 20 jaar in musicals gespeeld en dus vooral óp het toneel gestaan. Maar wat er achter de schermen gebeurt, heeft ook altijd aan mij getrokken. Het is supercool als je ziet wat er qua techniek gebeurt om een voorstelling mogelijk te maken.’ Met de paplepel ingegoten Menno is opgegroeid in een gezin met ouders die beiden actief als vrijwilligers waren. ‘Je zou kunnen zeggen dat vrijwilligerswerk er met de paplepel is ingegoten’. Menno vindt dat werk als vrijwilliger iets is wat er gewoon bij hoort. Als je een beetje om je heen kijkt en er open voor staat, zie je vanzelf waar je iets kan bijdragen. Toen zijn kinderen klein waren, heeft Menno zich bijvoorbeeld actief ingezet als vrijwilliger bij de speelgoed-uitleen (Speel-o-theek) in Purmerend en later ook als bestuurslid van een musical vereniging. Nieuwsgierigheid Zo’n 2,5 jaar geleden voelde Menno dat hij de uitdaging op zijn werk niet meer zag. Hij meldde zich daarom bij Theater Het Pakhuis en bood zich aan als techniekvrijwilliger. ‘Ik kon gelijk beginnen’, vertelt Menno. ‘Als techniek vrijwilliger in Het Pakhuis draai je mee in alles wat er (op technisch vlak) speelt in het theater. En zo kom je er vanzelf achter waar je sterke kanten liggen. Voor mij betekende dat, dat ik mij in hoofdzaak met de geluidstechniek op en rondom het toneel ben gaan bemoeien’. Er is altijd een tekort aan technische vrijwilligers. Menno: ‘Ik denk omdat veel mensen denken dat je een technische achtergrond moet hebben om hier aan de slag te kunnen als technisch vrijwilliger. Maar dat is niet zo: je kunt hier letterlijk vanaf nul beginnen. Eén keer per jaar geven wij een cursus theatertechniek. De basis, daar beginnen we mee. Het enige wat je mee moet nemen is je nieuwsgierigheid en de wil om er energie in te steken.’ Teamspirit Inmiddels heeft Menno van de theatertechniek zijn beroep heeft gemaakt, maar hij is nog geregeld te vinden als vrijwilliger in het theater. ‘Het is toch anders dan mijn betaalde werk. Het theater is kleinschalig en daardoor krijg je meer het gevoel dat je het echt met elkaar doet, en dat maakt het heel bijzonder. Ook omdat hier veel beginnende artiesten komen, die hier soms zelfs voor de eerste keer op het toneel staan. Zo is dit theater een broedplaats voor talent en dat maken wij samen mogelijk.’ Leerplek Niet alleen een broedplaats van talent op het toneel, ook achter de schermen. Menno: ‘Ondanks dat ik er ook mijn beroep van heb gemaakt, kom ik hier nog graag werken. Juist door de kleinschaligheid en de ongedwongen sfeer, kan je hier ook eens iets doen wat je nog niet zo goed in de vingers hebt. En gaat er eens iets niet helemaal goed, dan hoort dat er gewoon bij. Dat geldt op het toneel net zo goed als achter de schermen. Een plek dus om uit te proberen, te leren en te groeien’. Het Pakhuis is altijd op zoek naar nieuwe vrijwilligers. ‘Naast de techniek, is hier nog veel meer te doen: gasten ontvangen, kaartjes verkopen, helpen bij de communicatie, onderhoud en koken voor de crew. Je bent niet gebonden aan vaste dagen. Er is een intekenlijst, waarop je aangeeft wanneer je wilt komen helpen. Daarom hebben we ook een team van zo’n 15 technici. Je kunt immers niet verwachten dat iedereen elk weekend wil werken’. Verbinding Voordat Menno naar zijn andere vrijwilligerswerk gaat, zijn bestuurdersrol bij Westend Junior, wil hij benadrukken hoe belangrijk kunst en cultuur is. ‘We hebben meer kunst- en cultuur nodig. Vooral in deze tijd waarin we het nieuws nauwelijks meer aan durven te zetten. Bezuinigen op kunst en cultuur? Geen goed idee! Om de saamhorigheid in dit land te versterken, moeten we juist meer investeren in kunst en cultuur. Dat is het middel om verbinding terug te brengen en polarisatie het hoofd te bieden.’ Word ook vrijwilliger bij Theater Het Pakhuis Je vind hier de openstaande vacatures.