‘Niet voor jezelf, maar voor een ander’

Dankzij zo’n tachtig vrijwilligers biedt de Baanbreker in Enkhuizen elke werkdag een werkplek, inloop en kunstzinnig atelier voor mensen die dat nodig hebben. ‘Stoppen onze vrijwilligers ermee, dan kunnen wij de tent wel sluiten’, zegt leidinggevende Debbie van Dokkum. Eigenlijk hebben Corrinna Grupstra en Debbie van Dokkum, respectievelijk coördinator en leidinggevende, niet zoveel tijd voor een interview. Het is hartstikke druk, ze zijn bezig met de jaarlijkse kerstpakkettenactie. ‘Die pakketten gaan naar kwetsbare inwoners van Stede Broec, Enkhuizen en Drechterland. We stellen de pakketjes samen uit de kerstpakketten die Enkhuizers ons geven. We kopen zelf ook nog wat in en soms doneren mensen geen kerstpakket, maar een tas boodschappen. Houdbare levensmiddelen zoals pasta, rijst, specerijen en kruidenmixen, maar ook iets extra’s voor de kerst, zoals chocolade of snoepjes, allemaal van harte welkom!’ Kop koffie en een boterham De kerstpakketten zijn inmiddels een begrip in Enkhuizen. Maar er gebeurt veel meer aan de Harpstraat. Op dit adres is ook de dagbesteding voor kwetsbare mensen, staat de deur open voor iedereen die wil aanschuiven voor een kop koffie en een boterham en kunnen dak- en thuislozen terecht voor een warme maaltijd, een bak koffie en wat praktische voorzieningen, zoals een douche en een wasmachine. Debbie: ‘Gemiddeld maken daar zo’n dertig mensen per dag gebruik van, toch een grote groep. We bieden allemaal activiteiten aan, onder andere werk in het keramiekatelier, een cadeauwinkel, een houtwerkplaats, repaircafé en een handwerkgroep.’ Schilderkunst ‘We zijn blij dat we tachtig vrijwilligers hebben die ons kunnen helpen’, zegt Corrinna. ‘We hebben bijvoorbeeld een kunstatelier, maar ik weet helemaal niks van kunst. Gelukkig kan ik die dagbesteding samen met een vrijwilliger geven, zij weet alles over technieken en creativiteit.’ Ook zijn er vrijwilligers die de warme maaltijd koken, helpen als chauffeur of bij andere dagactiviteiten. ‘Dat zijn soms mensen die tijdelijk tussen twee banen in zitten of opbouwen naar betaald werk’, zegt Corrinna. ‘En voor andere mensen is het vrijwilligerswerk ook een manier om weer eens onder de mensen te komen. Dan snijdt het mes aan twee kanten.’ Debbie: ‘Ik ben ze heel dankbaar. Als onze vrijwilligers er vandaag allemaal mee stoppen, kunnen we direct de tent wel sluiten. Even een blokje om De vrijwilligers zorgen juist voor dat beetje extra bij de Baanbreker. Debbie: ‘Gisteren heeft een vrijwilliger samen met deelnemers de locatie gezellig in kerstsferen versierd. Ze nemen de tijd om rustig met iemand een kop koffie te drinken en even te kletsen, of een rondje te wandelen. Dingen waar we als betaalde krachten niet altijd aan toekomen, helaas.’ Nieuwe vrijwilligers zijn van harte welkom, benadrukt Corrinna. ‘Bijvoorbeeld koks, chauffeurs of mensen voor de houtwerkplaats kunnen we goed gebruiken. Sommige mensen vinden het leuk om meer met onze deelnemers bezig te zijn, anderen blijven liever wat meer op de achtergrond. Affiniteit met de doelgroep is belangrijk, een VOG (verklaring omtrent gedrag, red.) is een must. En verder kunnen we voor iedereen die wil komen helpen, wel een passende leuke klus vinden.’

Kinderen uit groep 7 en 8 die vrijwillig in het weekend naar school gaan, hoe kan dat? De Weekendschool in Enkhuizen geeft eens in de twee weken interactieve, spannende en inspirerende lessen, die ervoor zorgen dat de leerlingen meer zien van de wereld en hun vervolgopleiding beter kunnen kiezen. Aan het einde van de lagere school moet je kiezen: ga je naar het vmbo, wil je naar de havo of het vwo? Of heb je zin om aan een beroepsopleiding te beginnen? Niet makkelijk, zeker niet als je elf of twaalf bent. ‘Op de Weekendschool nodigen we mensen met een bijzonder beroep uit om hun ervaringen te delen’, zegt Chantal de Gast, directeur van de Weekendscholen in West-Friesland. ‘Op die manier krijgen kinderen een beter idee welke beroepen er allemaal zijn.’ De weekendschool in Enkhuizen is gehuisvest in de RSG Enkhuizen, de bijeenkomsten zijn eens in de twee weken op zondag. Achter de schermen Van bouwvakker tot burgemeester, alle beroepen komen voorbij op de Weekendschool. ‘De burgemeester van Enkhuizen heeft ons uitgenodigd om met de hele klas langs te komen op het stadhuis. We gaan daar ook met de leerlingen een raadsvergadering houden,’ vertelt Marieke van Horst, coördinator van de Weekendschool in Enkhuizen. ‘Ook een tai chi master staat op het programma, iemand komt vertellen over werken in het ziekenhuis en we gaan achter de schermen kijken bij Van der Valk.’ Zo krijgen de kinderen een beter idee wat er allemaal mogelijk is op de arbeidsmarkt. Bovendien laten de gastsprekers zien dat maar weinig carrières volgens planning verlopen. Neem nou de loopbaan van coördinator Marieke: ‘Ik ben begonnen op de mode-academie omdat ik modefotograaf wilde worden,’ vertelt ze. ‘Toen ging ik iets in HR doen, en nu werk ik bij de Weekendschool. Zo zie je maar: je hoeft niet altijd precies te weten wat je wilt gaan doen, als je maar doet wat je leuk vindt.’ Groter zelfvertrouwen Zelfontwikkeling staat ook op het schoolprogramma. ‘Veel kinderen kunnen wel een zetje gebruiken,’ vertelt Chantal. ‘We willen ze laten weten dat ze veel meer kunnen dan ze denken. Als hun zelfvertrouwen groeit, zullen ze ook durven kiezen voor opleidingen en loopbanen die niet in hun directe omgeving voorkomen. Je hoeft niet hetzelfde beroep te kiezen als je vader of moeder, je hoeft niet naar de school te gaan waar je grote broer of zus ook op zit. Gewoon je eigen keuzes maken, gebaseerd op je eigen interesses en mogelijkheden, daar kom je veel verder mee.’ Allemaal meedoen De eerste aanmeldingen voor de Weekendschool komen al binnen, er is plek voor maximaal dertig leerlingen. ‘Aanmelden is vrijwillig en gratis, maar niet vrijblijvend’, legt Marieke uit. ‘We hebben maar voor een beperkt aantal kinderen plek, dus we verwachten wel dat je bij de bijeenkomsten aanwezig bent en niet afhaakt.’ Ook mensen die het leuk lijkt om een ochtend op de school te vertellen over hun beroep kunnen zich melden bij Chantal of Marieke. Vrijwilligers En de nieuwe Weekendschool zoekt nog vrijwilligers die de schooldagen in goede banen willen leiden. Ervaring met onderwijs is geen vereiste, affiniteit en geduld met kinderen wel. ‘We gaan van de Weekendschool iets hartstikke leuks maken’, zegt Marieke. ‘Het worden gezellige, ongedwongen zondagochtenden. Zodat de kinderen met veel plezier een extra dagje naar school gaan.’

Loopt het om een of andere reden niet lekker thuis? Dan kan Buurtgezinnen uitkomst bieden. Het is een nieuw initiatief in Enkhuizen, waarbij gezinnen die vastlopen, kunnen rekenen op hulp van gezinnen in de buurt. ‘Eigenlijk gaan we weer terug naar vroeger, toen buren en familieleden in de buurt een helpende hand konden toesteken,’ zegt coördinator Melissa Deenstra. Er kunnen allemaal redenen zijn waarom een gezin even niet lekker draait. De relatie van de ouders staat onder spanning, bijvoorbeeld. Of een van de kinderen heeft een intensieve zorgvraag, waardoor de andere kinderen in het gezin een beetje ondersneeuwen. In zo’n situatie kun je als gezin hulp inroepen van Buurtgezinnen. ‘Je kunt het vergelijken met de hulp van buren, zoals dat vroeger ging. Toen was het doodnormaal om de buurtkinderen op te vangen als het thuis niet zo lekker ging,’ vertelt coördinator Melissa Deenstra. ‘Tegenwoordig lijkt de samenleving meer individualistisch, de drempel om hulp te vragen aan de buren is hoger. Buurtgezinnen doorbreekt dat. Gezinnen die hulp nodig hebben, kunnen zich bij ons melden. Wij zoeken dan een gezin in de buurt dat af en toe kan bijspringen.’ Schuif een stoel bij Buurtgezinnen is een nieuw initiatief in Enkhuizen, maar niet in Nederland. Inmiddels loopt het project al in honderd gemeenten en dat aantal groeit snel. In Enkhuizen hebben zich nu vier gezinnen gemeld die hulp kunnen gebruiken, vertelt Melissa. ‘Gelukkig zijn er ook steungezinnen die zich aanbieden. Nieuwe aanmeldingen zijn altijd welkom.’ Dat hoeven niet altijd ouderwetse gezinnen te zijn, alleenstaande moeders, opa’s en oma’s of enthousiaste puberouders kunnen zich ook aanmelden, als ze maar affiniteit met kinderen en opvoeden hebben. Wat verwacht Buurtgezinnen van zo’n steungezin? ‘De hulp is laagdrempelig. Als steungezin ga je geen ingewikkelde gesprekken voeren met ouders en kinderen, je hoeft de kinderen niet op te voeden en ook niet elke keer allerlei activiteiten te organiseren. Een kind draait gewoon mee in het gezin. Gaan jullie met de hele ploeg naar Ballorig, dan is dat gezellig. Maar samen naar de supermarkt is ook prima. Schuif een stoel bij, zet een bordje extra op tafel, dat is het.’ Vrijwilligerswerk met z’n allen Buurtgezinnen is vrijwilligerswerk waar een heel gezin tegelijk aan meedoet. ‘Vaak is er eentje in het gezin die het voortouw neemt,’ merkt Melissa. ‘Maar het hele gezin doet mee, je doet dit echt samen. Bij het matchen van gezinnen kijken we naar de leeftijd van de kinderen in het gezin, het is leuk als dat aansluit. Een samenwerking tussen de gezinnen begint met een proefperiode van twee maanden. Daarna gaan we elk half jaar evalueren. Zo houden we in de gaten: past het allemaal nog goed. Na twee jaar besluiten we: gaan we dit voortzetten of gaan we wat veranderen? De situatie kan natuurlijk veranderen, zowel bij het steungezin als het vraaggezin. En als kinderen groter worden, verandert hun interesse ook.’ Het doel van Buurtgezinnen: verdere hulpverlening voorkomen. ‘We merken dat het werkt. Door hulpvaardige mensen in de buurt hoeft geen andere hulpverlening te worden ingeschakeld. Toch mooi als je daaraan kunt bijdragen?’