‘Niet voor jezelf, maar voor een ander’

Bijen spelen een onmisbare rol bij zo’n beetje alles wat groeit en bloeit, inclusief al onze groente en fruit. Zorgelijk dat het de laatste tijd slecht gaat met de bijenstand, want de varroamijt vermoordt elk jaar honderden, misschien wel duizenden bijenvolken. ‘Het is ons gelukt om varroa-resistente volken te kweken,’ zegt Bert-Jan Hoff van Teeltstation West-Friesland. ‘Waar vinden wij fondsen om onze oplossing voor dit probleem te realiseren?’ Drama’s, elk jaar weer. Als een imker na de winter bij zijn bijenkasten komt om te zien of zijn volkjes klaar zijn voor het voorjaar en de kasten zijn stil, doodstil. Of de imker tilt de raten uit de kast en de dode bijen rollen er zomaar uit. Verschrikkelijk. ‘Elk jaar overleeft ongeveer een-derde van alle bijenvolken de winter niet. De oorzaak is de varroamijt, die hele volken kan vermoorden. Rampzalig voor bijenhouders én voor de natuur.’ De laatste jaren worden de problemen groter, vijftien jaar geleden was er nog geen sprake van bijensterfte op deze schaal. ‘Dat heeft ook met klimaatverandering te maken,’ zegt Bert-Jan. ‘Bijen houden van een koude winter en een echt voorjaar, maar de laatste jaren zijn de seizoenen er anders uit.’ Schoonmaak-bijen Bert-Jan is al dertig jaar imker en vanuit zijn werkervaring in de land- en tuinbouw en zijn passie voor genetica bijzonder geïnteresseerd in de bijenproblemen. Hij bestudeerde stapels vakliteratuur, op zoek naar een antwoord op de vraag: waarom hebben bepaalde bijenvolken geen last van varroa? ‘Dat verschil zit ‘m niet in verschillende bijenrassen of hun afkomst. Het blijkt dat bepaalde volken nogal schoon en poetsgraag zijn en andere volken niet. En bij die propere bijenvolken krijgt de varroamijt minder kans. Zij ruimen aangetaste larven direct op en maken de cellen in een raat goed schoon.’ Uit andere onderzoeken blijkt dat de schoonmaakgewoontes van een bijenvolk afhangen van de genetische afkomst van de koningin én dat het mogelijk is om een heel volkje schoonmakers te kweken als de koningin van het opruimerige soort is. ‘Dat is de basis van het werk van onze stichting,’ vertelt Bert-Jan. ‘We insemineren bijenkoninginnen met de juiste genetische informatie, zodat zij op haar beurt een heel volk creëert met schoonmaakijver. De darren van dat volkje bevruchten daarna andere koninginnen, die op hun beurt dan ook weer een poetsgraag volkje krijgen. Op die manier kunnen we ervoor zorgen dat de varroamijt uiteindelijk niet meer zoveel slachtoffers kan maken.’ Fondsen gezocht Teeltstation West-Friesland, een organisatie van vijf vrijwilligers, werkt dus aan een baanbrekende techniek, die helaas nog vrij onbekend is in Nederland. En onbekend maakt onbetaald, in dit geval. ‘We doen dit werk als vrijwilligers en we zijn hard op zoek naar financiering, bijvoorbeeld bij grote fondsen, zodat we kunnen opschalen en onze oplossing aan meer mensen beschikbaar stellen. Helaas, wij hebben veel verstand van bijen, maar niet van fondswerving.’ Daar komt Vrijwilligerspunt Westfriesland om de hoek. Marlies Vos, adviseur bij Vrijwilligerspunt, had onlangs een goed gesprek met Bert-Jan. ‘Wij hebben een cursus fondsenwerving, dat zou voor het teeltstation een goede oplossing kunnen zijn. Daar leggen we uit hoe je als vrijwilligersorganisatie fondsen kunt vinden en aanschrijven. Ook kunnen we als Vrijwilligerspunt organisaties helpen wat meer bekendheid te krijgen. Hoe meer mensen weten wat het teeltstation doet, hoe makkelijker het misschien wordt om geldschieters of andere vrijwilligers te vinden.’ Nieuwe vrijwilligers Bert-Jan: ‘We zoeken ook vrijwilligers die ons hierbij kunnen helpen. Iemand die een paar uur per maand tijd heeft om de juiste fondsen aan te schrijven en de juiste toon daarbij te treffen, daar zijn we enorm mee geholpen. De beloning? Wat dacht je, een pot honing op z’n minst.’

Een half-af muurtje in de badkamer was al jaren een doorn in het oog. Richard Riewald loste het voor haar op. ‘Ik wist helemaal niet dat dit soort vrijwilligerswerk bestond!’ Richard hoorde op radio WEEFF een oproepje: wie kan bij een mevrouw in Enkhuizen een muurtje in de badkamer betegelen? Mooi klusje voor mij, dacht Richard meteen. Hij heeft tijd om z’n handen te laten wapperen en hij is, zegt hij bescheiden, best handig. ‘We proberen wel eens wat. Ik mag graag in huis klussen, zo’n wandje tegelen heb ik wel vaker gedaan.’ Dus meldde hij zich aan, ging kennismaken met mevrouw en even dat muurtje inspecteren. ‘De andere muren waren wel betegeld, dus daar kon ik mooi bij aansluiten. En tegels waren ook al aangeschaft, dus ik kon snel aan de slag.’ Vrijwilligerspunt onbekend Van Vrijwilligerspunt Westfriesland had Richard nog nooit gehoord. ‘Ik stond ervan versteld dat er zoiets bestaat. Ik dacht dat vrijwilligerswerk alleen met bejaarden was, niks voor mij. Maar vrijwilligerswerk waarbij je kunt klussen, perfect.’ Ook de mevrouw waar Richard ging klussen was tot nu niet bekend met Vrijwilligerspunt: haar buurvrouw had haar geadviseerd om Vrijwilligerspunt in te schakelen. ‘Toen haar badkamer was verbouwd, heeft het klusbedrijf de muur zo half-af laten zitten. Dat was drie jaar geleden, mevrouw wist gewoon niet wat ze ermee aan moest.’ Vakwerk Twee dagen was Richard aan het werk. ‘Het was toch iets meer werk dan ik in eerste instantie dacht. De tegeltjes konden mooi aansluiten bij de andere muren, die waren wel gedaan. Maar er waren toch wat hoekjes, beugels en leidingen waar ik rekening mee moest houden. Je weet hoe dat gaat met klusjes zoals dit.’ Nu is de badkamer weer helemaal netjes, Richard heeft de foto’s op zijn telefoon. Kan zo in zo’n woonprogramma op televisie, vakwerk! Tranen En niet alleen het strakbetegelde muurtje is het resultaat van deze klus. ‘De mevrouw was zo blij dat het was geregeld, ze had de tranen in haar ogen. Dan weet je waar je het voor doet. En ik werd er ook blij van om dit klusje voor haar te klaren. Dat geeft mij een goed gevoel.’ En is Richard vaker in te zetten voor klussen zoals dit? ‘Absoluut! Zo lang ik nog niet fulltime aan het werk ben, heb ik tijd om andere mensen te helpen. Voor mij ook fijn, want zo kom ik onder de mensen.’

Binnen tien minuten waren de beschikbare plekken voor de Kindervakantiespelen in Wervershoof gereserveerd. De organisatie is vanwege het overdonderende succes op zoek naar extra vrijwilligers, zodat meer kinderen mee kunnen spelen. ‘Er staan nog tachtig kinderen op de wachtlijst’, vertelt coördinator Kayleigh Dudink. ‘De Kindervakantiespelen zijn legendarisch, daar wil je toch aan meewerken?’ Kun je je de zomervakanties van vroeger nog herinneren? Spelletjes doen met alle kinderen uit de buurt, levend Stratego, superspannend pionnenroof spelen, dagen achter elkaar aan een hut timmeren en daar dan uiteindelijk een nachtje in slapen? Dat staat ook allemaal op het programma bij de Kindervakantiespelen in Wervershoof, deze zomer van 24 juli tot en met 3 augustus. Verdeeld over twee weken, van maandag tot en met donderdag, komen kinderen tussen 6 en 12 jaar in de zomervakantie meedoen met allemaal zomerse activiteiten. Probleem is wel: de vakantiespelen zijn zo populair, dat alle 260 beschikbare plekken binnen no time waren volgeboekt. Meer kinderen laten meespelen kan, maar alleen als de organisatie extra vrijwilligers vindt die willen meehelpen om al dat zomerplezier in goede banen te leiden. In de gaten houden ‘We zijn hard op zoek naar mensen die houden van kinderen, die het leuk vinden om te helpen bij activiteiten’, vertelt coördinator Kayleigh Dudink. ‘We werken met zo’n dertig vrijwilligers per week, zodat we alle kinderen goed in de gaten kunnen houden. Veel vrijwilligers werken in het onderwijs of ze zijn erg sportief, maar dat is niet noodzakelijk. Natuurlijk vragen we wel om een VOG, maar die kun je als vrijwilliger gratis aanvragen. Als het je gezellig lijkt om mee te doen, ben je van harte welkom.’ De activiteiten vinden plaats op verschillende locaties in en om Wervershoof. ‘De pionnenroof is in de loop van de jaren echt een begrip geworden bij de Kindervakantiespelen’, zegt Kayleigh. ‘Net als het hutten bouwen. Bedrijven in de buurt sparen het hele jaar houten pallets voor ons. De kinderen timmeren daar een mooie hut van en daar blijven ze een nachtje in slapen. Spannend!’ Kampvuurtje, nakletsen De Kindervakantiespelen zijn niet alleen voor de kinderen een groot feest, de begeleiders maken het ook elk jaar erg gezellig. Kayleigh: ‘De begeleiders zijn allemaal tussen de 16 en ongeveer 25 jaar. Als de kinderen naar huis gaan, kletsen wij nog even na. Kampvuurtje aan, hartstikke leuk. Als de twee weken achter de rug zijn, moet ik altijd wel een paar dagen bijslapen, zo’n feest maken we ervan.’ Vakantiespelen iets voor jou? Wil je helpen als vrijwilliger bij de Kindervakantiespelen? Meld je dan aan via een van onderstaande linken. De vakantieweken zijn van 24 tot en met 27 juli en van 31 juli tot en met 3 augustus. Aanmelden voor vakantieweken 24 tot en met 27 juli Aanmelden voor vakantieweken 31 juli tot en met 3 augustus